نیایشگاه سر مسجد

این نیایشگاه در شمال شهر مسجدسلیمان واقع شده است؛ صفه یا تختگاه سرمسجد که در سال 1316 با شماره 300 در فهرست آثار ملی ثبت شد در سال¬های 1347 تا 1350 در شش فصل توسط رومن گیرشمن مورد کاوش قرار گرفت.

نیایشگاه سرمسجد مجموعه منحصربه‌فرد، نمادی از همزیستی فرهنگی و مذهبی بین تمدن‌های کهن ایران و دنیای هلنیستی (یونانی) است و بیشتر آثاری از دوره‌های الیمایی، سلوکی، اشکانی و ساسانی را در خود جای داده است. این نیایشگاه با سنگ‌های بزرگ محلی، بدون ملات و به روش خشکه‌چین ساخته شده است. تنها سنگ‌های ورودی تراش خورده و بقیه به صورت طبیعی استفاده شده‌اند و یازده ردیف پلکان عریض (تا ۲۵ متر) دسترسی به این صفه را ممکن می‌سازند. معماری این نیایشگاه قابل مقایسه با نیایشگاه‌های مهمی مانند هترا و دورا اروپوس است.
بخش‌های اصلی نیایشگاه:
کهن‌ترین بخش (شرقی): شامل یک سکوی بلند نیایشی سه‌ایوانی است که مراسم مذهبی اصلی بر روی آن انجام می‌شد. قدمت این بخش به قرن هفتم یا هشتم قبل از میلاد می‌رسد.
معبد بزرگ: در مرکز صفه قرار دارد و از یک دهلیز، حیاط، پیش‌خان و محراب تشکیل شده است.سردیس زن، پلاک مفرغی، سرستون و سکه‌های الیمایی و ساسانی در این معبد کشف شده است. بر اساس سکه‌ها، فعالیت این معبد بین سده اول تا اواسط سده چهارم میلادی تخمین زده می‌شود.
معبد هرکول (هلنیستی): در شمال غربی صفه واقع شده و احتمالاً محل نذورات یا مجسمه‌ای از هرکول، قهرمان اساطیر یونان، بوده است. دسترسی به آن از طریق یک مسیر سنگ‌فرش میسر بوده است.
کشفیات این محوطه، گواهی بر اهمیت مذهبی و غنای فرهنگی آن است. همزمانی وجود فضاهای نیایشی بومی (آتشکده) در شرق و معابد خدایان یونانی در غرب صفه، نشان‌دهنده مصالحه و همزیستی مسالمت‌آمیز بین فرهنگ ایرانی و یونانی در دوره سلوکی و اشکانی است.(گیرشمن) بسیاری از این آثار ارزشمند امروزه در موزه‌های ملی ایران، شوش و لوور نگهداری می‌شوند.