تپه باستانی کلگه زرین

تپه باستانی کلگه زرین در جنوب شهر مسجد سلیمان، در منطقه کلگه واقع شده و به هزاره سوم قبل از میلاد مربوط است.

آثار کنده‌کاری شده از انقلاب حضرت ابراهیم (ع) بر روی صخره‌ای در کلگه زرین ایران واقع در مسجد سلیمان فعلی،‌ بیانگر پذیرش این دین از سوی مردم بوده است.

عده‌ای از باستان‌شناسان ایرانی و آلمانی در حدود سال ۱۳۵۵ آن را بر اثر کاوش به دست آورده‌اند. طول این کتیبه ۶ متر و عرض آن ۴ متر است که بر روی صخره‌ای عظیم نقر شده و توضیح کتیبه چنین است: «مادری با دامن بلند که انتهای دامن او را، دو بانوی دیگر در دست دارند، در حالی که طفلی را بر روی دست‌های خود قرار داده است، به سوی قربانگاه می‌برد. از بالا و سوی مقابل او و از جانب آسمان، عقابی بزرگ و بال گشوده، قوچی را به چنگال گرفته و در فاصله مادر و قربانگاه ظاهر شده است.» این بنا نخستین و کهن‌ترین اثر انقلاب ابراهیمی در ایران قدیم است.

در این محل آثاری از ادوار ساسانی و اشکانی بدست آمده و در عصر هخامنشیان نیز دارای اهمیت بوده است. گویند که مرکز مالی و بانک هخامنشیان در همین محل و تپه‌های اطراف آن بوده است.

تپه باستانی کلگه‌زرین، واقع در بخش جنوبی شهر مسجدسلیمان، یکی از محوطه‌های شاخص منطقه است که نخستین‌بار توسط رومن گیرشمن، باستان‌شناس فرانسوی و مورد بازدید و شناسایی قرار گرفت. که در میان بومیان به «کَلگَه» (به معنای ویرانه باستانی) شهرت داشته و توسط شرکت ملی نفت ایران با نام «تپه ۲۶» نیز شناخته می‌شد؛ تپه کلگه زرین با شماره ۱۷۰۸ در سال ۱۳۶۴ در فهرست آثار ملی به ثبت رسیده است.این تپه با ارتفاع تقریبی ۴ متر، بر روی دامنه‌ای صخره‌ای مشرف به شهر مسجدسلیمان واقع شده است. بلندی تپه در بخش‌های شمال غربی و مرکزی بیشتر است و با شیبی ملایم (بین ۵ تا ۱۰ درجه) به سمت جنوب شرقی گسترش یافته است. این محوطه در میان مجموعه‌ای از تپه‌ماهورهای طبیعی و مصنوعی قرار دارد.

ویژگی‌های باستان‌شناختی و معماری:

مهم‌ترین ویژگی معماری این تپه،وجود یک مصطبه (سکوی) سنگی است که با استفاده از سنگ‌های تراش‌خورده و ملات گچ ساخته شده است. بر اساس گزارش کاوشگر، بخش‌های بیرونی این سازه با نقش‌برجسته‌های سمبلیک و مذهبی آراسته شده بود. همین ویژگی‌ها و فقدان شواهد مسکونی متعارف، گیرشمن را به این نتیجه رساند که این مصطبه سنگی، در واقع یک معبد یا بنای آیینی بوده و نه یک سازه مسکونی. شاخص‌ترین اثر مکشوفه از این محوطه،سر یک تندیس سنگی مرد از جنس سنگ آهک است. مشخصات این اثر عبارت­ اند، از ابعاد آن به بلندی ۳۱ سانتیمتر، پهنای ۲۵ سانتیمتر است و دارای ریشی پرپشت و سبیلی بلند و صاف می ­باشد. بر اساس سبک‌شناسی و مقایسه با نمونه‌های مشابه، تاریخ ساخت این تندیس به دوره الیمایی نسبت داده می‌شود.

اهمیت و جایگاه در هنر منطقه:

تپه کلگه‌زرین با دارا بودن بقایای یک ساختار معبدگونه سنگی و کشف آثاری چون تندیس سنگی الیمایی، بر غنای باستان‌شناختی منطقه مسجدسلیمان می‌افزاید. این محوطه گواهی بر وجود یک مرکز جمعیتی و آیینی فعال در دوره الیمایی است که دارای تولیدات هنری با ویژگی‌های سبکی منطقه‌ای بوده است. حفاظت و پژوهش بیشتر در این تپه می‌تواند زوایای بیشتری از باورها و هنر ساکنان کهن شمال خوزستان را روشن سازد.