نرگس زار بهبهان

قدیمی ترین نرگس زار ایران در شهرستان بهبهان است که قدمت آن به دوران قبل از میلاد مسیح بازمی گردد. البته این گل را می توان در دشتها و کوهپایه های زاگرس در استانهای ایلام، لرستان، خوزستان، فارس، کهگلویه و بویر احمد نیز مشاهده کرد. در متون باستانی از نرگس با عنوان «نارسیسوس» یا «نارسیس» نام برده شده و در یکی از سروده های بسیار باستانی هومری قرن هفتم یا هشتم پیش از میلاد، درباره آفرینش همین نام سخن به میان آمده است. چون گلها همواره شگفتی و شادی آور بوده اند و در باور و ذهن همه انسانهای دوران باستان و امروز قدرت بی همتای خالق را در ذهن پرورش می دهند، بنابراین پیوند دادن گلها زیبا به خدایان امری عادی است. در اکتشافاتی که در سال ۶۱ از منطقه تاریخی ارجان به دست آمد، به مستنداتی برخورد شد که قدمت گل نرگس بهبهان را مشخص می کرد. به این صورت که در لباس مومیایی کشف شده، دکمه ها با نقشی شبیه به گل نرگس ساخته شده بودند. این مومیایی متعلق به «کیتین هوتران» پادشاه عیلامی که در دوره عیلامی نو در ارجان یا همان بهبهان کنونی می زیسته، بود و بر همین اساس با قاطعیت می توان اعلام کرد که اصیل ترین و با کیفیت ترین گل نرگس با قدمت 5000 سال را نه تنها در کشور بلکه حتی در جهان، نرگس زار بهبهان است. دعای امام رضا برای گل نرگس طبق روایات تاریخی اهالی شهرستان بهبهان هنگام عبور کاروان امام رضا (ع) از این شهر یک دسته گل نرگس به ایشان هدیه کردند و امام رضا (ع) برای تداوم کشت این گل در این شهرستان و عطرآمیزتر بودن این گل دعا کردند. در کتاب «مطلع الشمس» اعتماد السلطنه آمده که حاکم شیراز با دیدن نرگس زارهای بهبهان، از این گل خوشش آمده و دستور می دهد تا آن را به شیراز بیاورند و در آنجا کشت کنند. در نرگس زارهای بهبهان چهار نوع گل نرگس شناسایی شده است که نرگس «شهلا» وسعت بیشتری را در این مناطق به خود اختصاص داده است. از انواع دیگر گل نرگس هم می توان به «پُر پر» یا «شصت پر»، «پنجه گربه ای» و «مسکین» اشاره کرد . گل نرگس برخلاف بسیاری از گل های دیگر تابستان خواب است و در زمستان گل می دهد ضمن اینکه بسیار کم توقع است و نیاز به آبیاری نداشته و حتی با آب باران سبز می شود و گل می دهد. این گل یک بار کاشته می شود و برای همیشه و تا زمانی که از ریشه کنده نشود گل می دهد و به این دلیل به لحاظ اقتصادی برای کشاورزی بسیار به صرفه است. گل دهی نرگس همه ساله از نیمه دوم سال آغاز و تا پایان بهمن و گاهی نیز نیمه اول اسفند در بهبهان ادامه دارد. در اصل هر وقت گل نرگس وجود دارد، سرمای مطبوعی هم در کنار آن ادامه دارد. در هر هکتار مزرعه گل نرگس از 200 هزار تا یک میلیون پیاز گل نرگس قابل کشت وجود دارد. این گل علاوه بر تولید سالانه با تکثیر طبیعی پیاز هم به تولید می رسد که با یک بار کاشت پیاز گل، برای برداشت در فصلهای بعد دیگر نیازی به کاشت پیاز نیست. عمده محصول برداشت شده به تهران و کشورهای حوزه خلیج فارس صادر می شود. بخشی از تولیدکنندگان گل نرگس، محصول خود را به کشورهای حاشیه خلیج فارس ارسال می کنند که تا سال قبل به شاخه ای چهار دینار به فروش می رسید. این گل در جشنواره گل هلند در سال 1992 میلادی رتبه نخست را به خود اختصاص داده است، ولی در ایران به علت نبود آگاهی و معرفی کافی و عدم تبلیغ درباره آن و شناسانده نشدنش، تاکنون از خاستگاه آن اطلاعات کافی منتشر نشده است و با وجود همه مزیتهایی که گل نرگس دارد، سهم ناچیزی از گردشگری گل را به خود اختصاص داده است. بر اساس گفته های تنی چند از باغداران بهبهانی تا سال 1350 در بهبهان بیش از 700 هکتار مزرعه کشت گل نرگس وجود داشت که هم اکنون در بهترین حالت به 70 هکتار می رسد. در دهه 40 تعدادی هلندی با مراجعه به نرگس زارهای بهبهان مقداری از پیازهای نرگس را به منظور تکثیر به هلند منتقل کردند و اقدام به پرورش این گل کردند. بر روی هر شاخه گل نرگس بهبهان 2 تا 10 شکوفه گل و گاهی تا بیش از 20 شکوفه نیز مشاهده شده است. هلندی ها به خاطر علاقه به گل نرگس، نام یکی از خیابانهای خود را بهبهان نامگذاری کرده اند. طبق اظهار نظر پزشکان، افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، با بو کردن این گل امکان درمان پیدا می کنند. تا پیش از انقلاب و تسطیح اراضی برای کاربری های مختلف، بهبهان بیش از 30 گلزار نرگس داشت که این تعداد هم اکنون به پنج مزرعه رسیده است . بزرگترین نرگس زار بهبهان متعلق به اداره منابع طبیعی بهبهان است.