قلعه شاداب

قلعه شاداب قلعه شاداب دزفول یا قلعه بی ره (بی راه) در فاصله 42 کیلومتری شمال دزفول در مسیر دزفول شهیون و مشرف بر دریاچه سد دز قرار دارد. اگر از قبل تصویری از قلعه ندیده باشید به زحمت خواهید فهمید که این کوه های استوار در حقیقت زمانی قلعه بوده اند. قلعه شاداب یکی از طولانی ترین قلعه های طبیعی ایران است که ساختار عمودی و قائم آن در اثر فرسایش لایه ‏های زمین شناسی ایجاد شده است. طول آن به 10 کیلومتر می رسد. موقعیت استراتژیک این کوه‏ سبب شده است تا از آن به عنوان قلعه استفاده شود چراکه تنها راه ورود به آن همین مسیر باریک روستا است و دورتادور آن را دریاچه و دره های عمیق فرا گرفته است. این سازه در زمان ساسانیان مورد توجه قرار گرفت. بعدها درون آن سازه هایی برای نگهداری آب و غذا فراهم شد. ساختار تو در تویی درون آن وجود دارد که شامل اتاقک هایی است که به هم متصل هستند. این منطقه زیر نظر سازمان حفاظت از محیط زیست به عنوان منطقه شکار ممنوع اعلام شده است. گفته می شود این قلعه تا حدود 25 سال پیش مسکونی بوده است. مدتی نیز محل نگهداری دام های عشایر بود تا اینکه نهایتاً خالی از سکنه شد. وجه تسمیه نام قلعه از کدخدای طایفه به نام "شاداب عبدل" گرفته شده است. قبل از آن متعلق به زمین دار بزرگی بود که به نام او "قلعه شاه حسین" خوانده میشد. در زمان ساسانیان نیز دژ انوشبرد یا دژ فراموشی نام داشت. بعد از گذر از روستای اسلام آباد (پاقلعه) و قبل از کوهی که قلعه بر بالای آن قرار دارد قبرستانی با سنگ های قدیمی وجود دارد که بر روی سنگ قبر های ماسه سنگی که از سازند آغاجاری برداشت شده است انواع شکل ها از اسب و بز گرفته تا شانه، فرش و دیگر وسایل کنده کاری شده است. در انتهای مسیر تک درختی زیبا در جلوی قلعه خودنمایی می کند. با گذشتن از چند پله سنگی و بلند به قسمتی میرسیم که ظاهراً توسط خود اهالی ایجاد شده است. تیرهای چوبی روی میله های فلزی سوار کرده اند. منظره بسیار زیبایی از بالای قلعه رو به دریاچه، دره های اطراف و روستاهای مجاور وجود دارد. درختان کنار در جای جای این طبیعت زیبا خودنمایی می کنند. در ابتدای ورودی دروازه ای قرار دارد و دری بر آن تعبیه شده است در این قسمتی باید از مسیری دالان مانند عبور کرد که در مسیر آن پلی چوبی و باریک و سخت گذر ساخته شده. مسیر دسترسی که در سنگ و در دیواره کوه بصورت دستکند ساخته شده است در بخش هایی بسیار باریک و صعب العبور است بطوریکه تنها امکان عبور یک نفر وجود دارد. مسیر ورودی قلعه از دیواره شمالی مسیری سخت و تنگ و باریک است که توسط دست حفر شده است و از آنجا که بافت کنگلومرای بختیاری شامل سنگ های گرد و صاف می باشد در هنگام عبور باید بسیار دقت نمود تا بر روی این بستر صاف و لیز سر نخورد. این قلعه با بسیاری دیگر از بناهایی قدیمی که نام قلعه بر خود دارند متفاوت است اول اینکه که کاملا در داخل کوه کنده شده است و دوم اینکه بناهای ساخته شده با خشت و سنگ و گل کم و محدود به یک بنای ذخیره آب است. گفته می شود اینجا محلی بوده است که اهالی منطقه برای فرار از دست راهزنان به اینجا پناه می آورده اند ولی مطمئنا در دوره هایی نیز خود مقر جنگجویان بوده است. قلعه از موقعیت بسیار عالی استراتژیکی برخوردار است و دسترسی به آن تقریبا غیر ممکن و تنها محدود به یک مسیر باریک و صعب العبور از دیواره شمالی می باشد. البته این قلعه داستان های دیگری هم دارد که از جمله آن می توان به افسانه سروگل، فلک ناز، خورشید آفرید و اغتشان شاه اشاره کرد. مردم ساکن در این قلعه تاریخی و طبیعی از زندگی ساده ای برخوردار بوده و خود تولید کننده و در نهایت مصرف کننده بودند و مابقی محصول مازادشان را می فروختند تا امرار معاشی هم داشته باشند. آنان در مقابل سختی ها و ناملایمات طبیعی مقاوم بودند و در نهایت برای در مواقع ضروری داروهایی از گیاهان محلی تهیه کرده و برای مرهم درد خود استفاده می کردند. این قلعه در سال های اخیر، به منظور حفاظت بیشتر و احیای گونه های جانوری، منطقه شکار ممنوع اعلام شده است. قلعه شاداب از آثار ارزشمند تاریخی و طبیعی بخش شهیون دزفول محسوب می شود هدف از اعمال ممنوعیت شکار و صید در منطقه قلعه شاداب ارتقای توان احیاء جمعیت حیات وحش و افزایش تعداد گونه ها و جلوگیری از انقراض در زیستگاه ارزشمند عنوان شده. این منطقه بدلیل داشتن شرایط زیستگاهی مطلوب نظیر آب فراوان، غذا، پناه جانور، وسعت و دست نخوردگی طبیعت و وجود گونه های مختلف پرندگان و پستانداران بویژه پازن (بز کوهی) تحت حفاظت قرار گرفته است. عمده پوشش گیاهی منطقه به صورت مرتعی است ولی تک درختان و درختچه های بادام کوهی، کنار، رملیک، جاز (بنگله)، انجیر و گز و پده در منطقه دیده می شود.