دشت شیمبار (شیرین بهار)

شیمبار یا شیرین‌بهار دشتی سرسبز در شمال شرق خوزستان و در مسیر جاده مسجدسلیمان به شهرکرد است. این منطقه گردشگری از توابع بخش چلو شهرستان اندیکا است و در فاصله ۱۰۰ کیلومتری مسجدسلیمان و ۲۲۵ کیلومتری اهواز قرار دارد. این منطقه بیش از 50 هزار هکتار مساحت دارد. دشت شیمبار از شرق به کوه دِمه و از جنوب غرب به چال منار و از جنوب به کوه قلندر و کوه دِلا و از شمال شرق به منطقه للر و کُتُک و کوه‌های بلند و پر برف کینو و لیله متصل است. شیمبار در مسیر اصلی کوچ عشایر بختیاری از مناطق گرمسیری خوزستان به سوی کوهرنگ و زرد کوه و مناطق سردسیری در چهارمحال و بختیاری است. مردمان شیمبار و اطراف آن، ایلات کوه نشین بختیاری هستند که قرنها به دامداری و کشاورزی در این منطقه مشغول هستند. تمامی مردم ساکن شیمبار و منطقه کُتُک و لَلَر بختیاری و از طوایف موری، کتکی، للری، گمار و شیخ برون عالی می‌باشند. صنایع دستی و تولیدات دامی و سوغات محلی این منطقه عبارتند از چوقا بافی، گلیم باقی، قالیبافی، دوختن لباسهای محلی، پنیر محلی، کره محلی، روغن محلی، کشک، قارا، عسل و نان تیری است. متأسفانه امروزه به علت حضور شکار چیان غیرقانونی حیات وحش و چرخه اکو سیستم این دشت تضعیف شده‌است. کار زراعت به علت دیمکاری و کوهستانی بودن منطقه در درجه دوم قرار دارد. پیچ و خم آب‌هایی که از کوهستان‌ها جاری می‌شود و زمین‌های شیب دار کار آبیاری و زراعت مکانیزه را با سختی مواجه کرده‌است. امروزه به علت کمی نزولات آسمانی، فقر مراتع، گرانی علوفه و بیماری گسترده درختان بلوط نگهداری و پرورش احشام کاری بسی دشوار و پر هزینه است که کفاف مخارج زندگی آن‌ها را نمی‌دهد. بازی های محلی اهالی این منطقه شامل چوکلی بازی، الختر، اسب سواری، تیراندازی هستند که کودکان و بزرگسالان آنها را به مناسبت های مختلف بازی می کنند. جمعیت این منطقه متغیر است. از غذاهای سنتی این منطقه می توان به کباب بختیاری، اوترشی، اوبسور، موسیر و قارچ سرخ شده، گرده و توچری اشاره کرد. از جمله دیدنی‌های دشت شیمبار قلعه دختر، دز سیاه، کوه قلندران در تنگ سنان است که به نقل از کهنسالان پناهگاهی برای یاغی‌ها و مخالفین حکومت‌های وقت به‌شمار می‌رفت. امروزه جنگل انبوه بلوط و بنه و مناظر بسیار زیبا و کوه‌های بلند در اطراف شیمبار و آثار باستانی این منطقه پتانسیل‌های بالقوه‌ای را جهت جذب گردشگران به وجود آورده‌است. منطقه حفاظت شده دشت شیمبار متشکل از تالاب زیبای دشت شیمبار که از ارتفاعات برفگیر تاراز، للر، کینو و منار همانند حلقه ای این نگین زیبا را احاطه نموده است. تالاب شیمبار در امتداد رشته کوه های زاگرس قرار دارد. این تالاب به دلیل قرار گرفتن در ارتفاعات استان خوزستان تحت تاثیر آب و هوای کوهستان است، آب و هوایی معتدل و بارش فراوان باران به ویژه در پاییز و زمستان دارد. گونه های بسیاری از پرندگان مانند پلیکان، چلچله، کشیمیان و… در این تالاب زندگی می کنند. جنگل های نسبتاً انبوه و گاه بکر منطقه زاگرس جامعه ی درختان را تشکیل می دهد. چشمه سارهای جوشان همانند چشمه سرحونی، چشمه سوسن و سرخاب، چشمه تنگ سرد به همراه جوامع گیاهی منحصر به فرد از جمله موردستان های طبیعی انگور، انار، توت وحشی در کنار آن ها و درون تالاب بر زیبایی های منطقه افزوده است. پوشش گیاهی این منطقه شامل درختان بلوط، بادام کوهی، مهلو، ارزن، افرا، اسفندان، بنه، کلخنگ و جاز است. دشت جنگی شیمبار درختان خودرویی مانند توت، سیب، انگور و انجیر دارد. حیات وحش دشت شیمبار: در گذشته انواع خرس، گرگ، کفتار، گله های گراز و پرندگان شکاری مانند عقاب و کرکس در این منطقه زندگی می کردند به نحوی که هر کسی جرات وارد شدن به قلب جنگل شیمبار را نداشت. امروزه به دلیل شکار غیرقانونی، چرخه ی اکوسیستم این منطقه با مشکل مواجه شده است. در بهاران یکی از چشم‌نوازترین منظره‌های شیمبار جنگل رؤیائی اوست که زیبائی و دلربائی آن را دو چندان می‌کند. دیترامان به نقل از استرابو (جغرافی دان یونانی) در رابطه با تاکهای شیمبار می‌نویسد: بعد از فتح ایران بدست اسکندر، یونانی‌ها قلمه‌های انگور را به این نواحی (ایذه) آوردند و آیا رابطه‌ای بین تاکهای یونانی در خوزستان که در آن زمان کاشتنش مرسوم شد و بقایای انگورهای جنگل موجود در دشت شیمبار وجود دارد یا نه چندان روشن نیست. آثار باستانی و بناهای مذهبی و جاذبه‌های طبیعی شیمبار عبارتند از: • امامزاده بابا زاهد معروف به علی اسماعیل گیلکی (گیلانی) صاحب قرآن سرخ للر در آن سوی کوه دمه مشرف بر بخش چلو • امامزاده صالح ابراهیم در دامنه کوه دمه مشرف بر دشت شیمبار • امامزاده محمد ابن حمام در ضلع شرقی شیمبار • آبشار پل نگین • بَرد نشانده (شیرهای سنگی) مربوط به دوره اشکانی که در مسیر مسجد سلیمان واقع است. • بقایای آسیابهای آبی تتگ سنان مربوط به ساسانیان • پل نگین (خدا آفرید) • تالاب گندیکال • دشت جنگلی جلگه شیمبار • راه باستانی سنگ‌فرش مربوط به پیش از دوره اسلامی • رود خانه شیمبار • قلعه آهنگری • قلعه دختر • قلعه دزوراز کوه دلا • قلعه کله قندی • کوه قلندرون • کهریزهای عهدکهن • گورستان‌های قدیمی بختیاری‌ و مجسمه‌های شیرهای سنگی • نقش برجسته‌های «تنگ بتا» و «تنگ سنان»: این سنگ نگاره‌ها بر سینه کوه کنده‌کاری شده‌اند که هم‌زمان با دوره‌ اشکانیان هستند. کوه‌های بلند و شگفت‌انگیزی که همانند نگینی دشت شیمبار را در بر گرفته عبارتند از: • کوه دلا • کوه دمه • کوه قلندرون • کوه چال منار • و با فاصله‌ای نه چندان دور کوه تاراز، کوه لیله و کوه کینو با ارتفاع ۳۹۰۰ که آن را بام بلند خوزستان نامیده‌اند. از آثار شگفت‌انگیز این منطقه وجود نقش برجسته‌های تنگ بتان است برخی می‌گویند این سنگ نگاره مربوط به دوران عیلامیان است و بعضی معتقدند مربوط به عهد باستان است. لایارد سیاح انگلیسی این نقش بر جسته‌ها را متعلق به دوران ساسانیان می‌داند. سید محمد علی شوشتری در کتاب تاریخ جغرافیای خوزستان در مورد تنگ بتان چنین می‌نویسد: در تنگ بتا دوازده نقش انسان در دو مجلس طراحی شده دیده می‌شود، نقش‌های سمت راست مشتمل بر سه نفر با قامتی کوتاهتر از بقیه افراد هستند در حالی که دست چپ بر روی دوش نفر کناری قرار دارد. سایر افراد نیز به همینگونه دیده می‌شوند. دو نفر تاج مانندی بر سر دارند که آن‌ها را از دیگر افراد متمایز می‌نماید به نظر می‌رسد که ملکه و همسر شاه باشند همچنین سایر افراد شاید از درباریان باشند و تن‌پوش همگان مانند اشکانیان چین داراست این‌گونه برداشت می‌شود که همگی آنان در حال انجام مراسم مذهبی هستند. از دیگر آثار مهم شیمبار «پل نگین یا خدا آفرید» می‌باشد. این پل در زیر یک تپه طبیعی واقع شده طول آن حدود ۳۰۰ متر است که آب اضافه دشت شیمبار را به منطقه شلا هدایت می‌کند و بعد از طی طریق به رودخانه عظیم کارون منتهی می‌شود. باستان شناسان قدمت این پل را به دوران اشکانیان نسبت می‌دهند. وجه تسمیه شیمبار حمدلله مستوفی در تاریخ گزیده تألیف ۷۳۰ ه. ق از این سرزمین بنام سهمنار «سهمیار» و شهمار « شیمبار» یاد کرده است. در معرفی آن می‌نویسد: "ولایتی است از حساب ما یرود بوده، سی پاره دیه است و در آن قلعه ای است که دز سیاه خوانند". در تاریخ بختیاریِ لسان‌السلطنه به صورت «شیم بار» آمده‌است و با این توضیح که " مکانیست در وسط جبال بختیاری از اراضی مسطح و ماهورهای کوچک پنج فرسخ طول یک فرسخ تا دو فرسخ تا سه فرسخ عرض دارد. راه های دسترسی دشت شیمبار: مهم ترین راه دسترسی به منطقه، مسیر مسجدسلیمان به شهرکرد است. در حال حاضر تا ابتدای منطقه به صورت آسفالت شده است و داخل منطقه نیز در حال زیرسازی و آسفالت کاری است. داخل منطقه، راه های شنی روستای وجود دارد. مسیر دیگری از بخش اندیکا به سمت بخش بازفت امتداد دارد و از وسط منطقه می گذرد. بخشی از این مسیر آسفالت و قسمت هایی از آن شنی است.