خانه مرعشی

قدمت خانه تاریخی مرعشی به دوره قاجار برمی گردد در آن زمان این خانه برای شخصی به اسم سید محمد حسن مرعشی ساخته شد تا به همراه خانواده اش در آن زندگی کند. این خانه که محل زندگی خانواده مرعشی بوده در ابتدا نمایی ویلایی داشت و در اطراف آن هیچ حصار و یا دیواری دیده نمی شد. خانواده مرعشی مدتی در این خانه زندگی کردند تا اینکه بعدها در زمان پهلوی تصمیم گرفتند تا قسمت هایی را به آن اضافه و خانه را بزرگ تر کنند. برای این منظور، یک حیاط جنوبی به این خانه اضافه و در آن اتاق هایی هم ساخته شد. این خانه در دو سبک معماری قاجاری و پهلوی ساخته شده و به نظر می آید که قسمت قاجاری آن توسط حاج محمد تقی معمار ساخته شده چون او در دوره قاجار از معماران برجسته شهر شوشتر بوده و همه خانه های مهم را او می ساخته است. معماری قسمت هایی از خانه که در زمان پهلوی ساخته شده به عهده استاد محمد علی هدایت بوده است. تا همین چند سال پیش خانواده مرعشی همچنان در این خانه زندگی می کردند تا اینکه به دلیل قدمت طولانی اش شهرداری آن را از این خانواده خرید. از آنجایی که خانه ویژگی های معماری و تاریخی برجسته ای دارد بعد از مدتی در سال ۱۳۸۴ میراث فرهنگی این خانه تاریخی را از شهرداری خریداری کرد. این خانه امروز به دفتر پایگاه میراث جهانی سازه های آبی تبدیل شده است. از آنجایی که خانه بر روی صخره ای بلند و عمودی در کنار رودخانه مشرف به سازه های آبی شوشتر قرار دارد از همه قسمت های آن چشم اندازی تماشایی از این آبشارها و همچنین آسیاب ها را می بینید. این خانه یکی از شاهکارهای معماری به شمار می رود و به خوبی معماری سنتی و قاجاری ایران را به نمایش گذشته است. این خانه در سه طبقه ساخته شده به طوری که دو طبقه آن در زیر زمین و یک طبقه آن همکف است. پایین ترین طبقه، زیرزمین است که در تمام مدت سال دمای ثابتی دارد حتی در همین زیرزمین هم می توان نمونه هایی شاهکار از معماری دوره قاجار را دید. در این خانه تزئیات آجرکاری جذابی وجود دارد که به نام خوون چینی معروف است و ظاهری باشکوه و مجلل به خانه داده است. محله ای که این خانه در آن قرار دارد به نام شیشه گران معروف است و در زیرزمین این خانه هم شیشه های آبی رنگی پیدا شده که به خوبی گذشته این محله را نشان می دهد. در ورودی زیرزمین شادروان هایی را می بینید که از ویژگی های برجسته این قسمت است و بر روی آن ها جای انگشتان سازنده این بنا هم به جای مانده است. در سال های اخیر در زیر خانه مرعشی زیر زمین دیگری پیدا شده که نشان می دهد قبل از ساخته شدن خانه مرعشی در این محل ساختمان دیگری وجود داشته است. در این زیرزمین نشانه هایی از دوره صفوی پیدا شده که با توجه به آن ها، قدمت خانه پیشین را می توان برای دوره صفوی دانست. به نظر می آید خانه قبلی سال ها قبل از درست شدن خانه مرعشی ویران شده چون حتی در تصاویر قدیمی ای که از این قسمت از شهر به جای مانده تا قبل از خانه مرعشی هیچ خانه دیگری هم دیده نشود. از عناصر بومی که در سازه‌ی خانه‌ی مرعشی می‌توان دید، بخش‌هایی به نام شوادان، شبستان، ساباط، خوون چینی (آجر کاری سنتی)، حیاط اندرونی و بیرونی و خواجه نشین بوده است. خانه‌ی مرعشی یکی از شاخصه‌های اصیل معماری شوشتر محسوب می‌شود، چرا که برای فصل‌های مختلف سال قسمت‌های متفاوتی را مانند سکو و ایوان برای بهار و پائیز، زیر زمین برای تابستان و زمستان را داراست. البته این خانه، تنها خانه‌ی خانواده مرعشی در شوشتر نیست، بلکه این خاندان املاک زیادی را در این شهر صاحب بودند و تمامی آن‌ها طبق معماری اصیل شوشتر بنا شده‌اند.